Ubezpieczenia i Prawo Pracy nr 21 (639) z dnia 1.11.2025

Wyrównanie do 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego w razie śmierci dziecka

1) Pracownica w ciągu kilku dni po porodzie wystąpiła z pisemnym wnioskiem o wypłacanie jej zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze w wysokości 81,5% podstawy wymiaru (z wyłączeniem części przysługującej ojcu dziecka). Dwa miesiące później dziecko zmarło. Czy powinniśmy wypłacić jej wyrównanie zasiłku macierzyńskiego do 100% podstawy jego wymiaru?

Tak, pracownica ma prawo do wyrównania zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego do wysokości 100% podstawy wymiaru.

Zgodnie z art. 180 § 1 pkt 1 i art. 182^1a § 1 pkt 1, § 3 i 4 K.p., w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 20 tygodni, a następnie urlop rodzicielski w wymiarze do 32 tygodni (41 tyg. - 9 tyg., do których wyłączne prawo ma ojciec dziecka). Za okres tych urlopów wypłacany jest zasiłek macierzyński, który co do zasady wynosi 100% podstawy wymiaru za okres urlopu macierzyńskiego i 70% podstawy wymiaru za okres urlopu rodzicielskiego. Jeśli jednak pracownica - matka dziecka, nie później niż 21 dni po porodzie, złoży pisemny wniosek o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze (z wyłączeniem nieprzenoszalnej części urlopu rodzicielskiego przysługującej ojcu dziecka), to zasiłek macierzyński za cały ten czas wynosi 81,5% podstawy wymiaru. Tak wynika z art. 30a ust. 1, art. 31 ust. 1, 2 i 3 ustawy zasiłkowej.

W razie zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia, pracownica zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego przez 7 dni od dnia zgonu dziecka (art. 180¹ § 2 K.p.). Kwestię wysokości zasiłku macierzyńskiego w takiej sytuacji wyjaśnił ZUS w komentarzu do ustawy zasiłkowej, w którym czytamy, że: "(...) W przypadku braku prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze z powodu zgonu dziecka, ubezpieczonej przysługuje jednorazowe wyrównanie do 100% podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego wypłaconego wcześniej w wysokości 81,5% podstawy wymiaru (pod warunkiem niewykorzystania przez ubezpieczoną ani jednego dnia zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego). (...)".

W świetle powyższego, pracownica z pytania w związku ze śmiercią dziecka po upływie 8. tygodnia życia mogła/może korzystać z urlopu macierzyńskiego jeszcze przez 7 dni po śmierci dziecka. Wypłacony jej dotychczas zasiłek macierzyński za okres tego urlopu w wysokości 81,5% podstawy wymiaru powinien zostać wyrównany do wysokości 100% podstawy wymiaru.

Pracownica urodziła dziecko 25 sierpnia 2025 r. i od tego dnia do 11 stycznia 2026 r. korzystała z urlopu macierzyńskiego. W dniu 29 sierpnia 2025 r. złożyła pisemny wniosek o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze (z wyłączeniem nieprzenoszalnej części przysługującej ojcu dziecka). Pracodawca podjął wypłatę zasiłku macierzyńskiego w wysokości 81,5% podstawy wymiaru.

Przyjmując, że podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego wynosiła 5.522,56 zł, a stawka dzienna - 150,03 zł (5.522,56 zł : 30 = 184,09 zł; 184,09 zł x 81,5% = 150,03 zł), pracownica otrzymała zasiłek macierzyński za okres:

• od 25 do 31 sierpnia 2025 r. (7 dni) w wysokości 1.050,21 zł (150,03 zł x 7 dni),
• od 1 do 30 września 2025 r. (30 dni) w wysokości 4.500,90 zł (150,03 zł x 30 dni).

W dniu 22 października 2025 r. dziecko zmarło, o czym powiadomiono pracodawcę. Śmierć dziecka nastąpiła po upływie 8 tygodni życia, a tym samym pracownica zachowała prawo do urlopu i zasiłku macierzyńskiego do 29 października 2025 r.

Pracodawca, wypłacając zasiłek macierzyński za 29 dni października 2025 r. w wysokości 100% podstawy wymiaru, dokonał też wypłaty wyrównania zasiłku za okres od 25 sierpnia do 30 września 2025 r. do 100% podstawy jego wymiaru. Zasiłek macierzyński za październik 2025 r. wyniósł 5.338,61 zł, tj. 184,09 zł x 100% = 184,09 zł (stawka dzienna); 184,09 zł x 29 dni = 5.338,61 zł, a wyrównanie zasiłku za ww. okres - 1.260,22 zł, zgodnie z wyliczeniem: 184,09 zł x 37 dni = 6.811,33 zł; 6.811,33 zł - (1.050,21 zł + 4.500,90 zł) = 1.260,22 zł.

2) Pracownica po urodzeniu dziecka przebywała na urlopie macierzyńskim, a następnie rozpoczęła urlop rodzicielski. Za okres tych urlopów przysługiwał jej zasiłek macierzyński w wysokości 81,5% podstawy wymiaru. W wyniku nieszczęśliwego wypadku dziecko zmarło. Czy pracownicy przysługuje wyrównanie zasiłku macierzyńskiego do 100% podstawy wymiaru za okres urlopu macierzyńskiego, skoro z urlopu rodzicielskiego skorzystała tylko przez kilka dni?

Nie. Jak już wyjaśniliśmy w odpowiedzi na pytanie 1, wyrównanie zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego z 81,5% do 100% podstawy wymiaru przysługuje, gdy pracownica w wyniku śmierci dziecka nie ma prawa do urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, a tym samym do zasiłku macierzyńskiego. Warunkiem jego wypłaty jest więc niewykorzystanie ani jednego dnia tego urlopu/zasiłku.

W okolicznościach z pytania pracownica rozpoczęła urlop rodzicielski, który następnie ze względu na śmierć dziecka został skrócony. Nie ma więc prawa do wypłaty wyrównania zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego. Za wykorzystane dni urlopu rodzicielskiego przysługuje jej zasiłek macierzyński w wysokości 81,5% podstawy wymiaru (tak jak za okres urlopu macierzyńskiego).

Zwracamy uwagę! Do urlopu rodzicielskiego na mocy art. 182^1g K.p. odpowiednie zastosowanie ma art. 180¹ § 2 K.p. Oznacza to, że w przypadku zgonu dziecka w trakcie korzystania z urlopu rodzicielskiego, pracownica zachowuje prawo do tego urlopu przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka. Przyjmując, że w okolicznościach z pytania dziecko pracownicy zmarło np. 29 października 2025 r., urlop rodzicielski zakończy się 5 listopada 2025 r.